به هر حال ، شاپور ، او را نصب به حكومت روم مىنمايد و بر جاى والرين مذكور قرارش مىدهد . [ مطلب ديگر ] : مسجد سنگى دارابجرد كه به نمرهء 9 بود ؛ و مذكور نموديم تفصيل آن را . آن سيّاح مىگويد كه بعضى نوشته‌اند « سيميرامس « 1 » » ملكه ، آن را ساخته است » . سيميرامس [ 237 f ] ، زن يكى از بزرگان ايران بوده ؛ پس از آن ، به نكاح پادشاهى نينس « 2 » نام در آمده و سلطنت شوهر را به مكيدت « 3 » ، متصرّف شده و چند سال ، خود حكمرانى نموده و آخر الامر كشته گشته ؛ و جلوسش 2617 سال قبل از ميلاد مسيح بوده [ است ] . [ مطلب ديگر ] : ديگر مجسّمه‌هايى كه قريب به پلّهء تخت جمشيد است و به نمرهء 19 كشيده شده و آن حيوانات [ كه ] تنه‌اى چون گاو و سرى مانند انسان داشتند . در كتابى به انگليسى نوشته : چنانچه در مصر و هند ، پرستش گاو مىنموده‌اند ، در ايران هم شايد گاو مىپرستيده‌اند ؛ لهذا براى اين عمل ، صورت گاو تراشيده‌اند . [ نيز نوشته ] كه در كتاب زند و اوستا - كه كتاب زردشتيان است - مرقوم است كه در پيدايش دنيا ، خلقت اوّل ، گاو بود و وجود گاو ، از ماهتاب ؛ پس از گاو ، انسان و ديگر حيوانات مخلوق شدند ؛ و بدين واسطه گاو را پرستش مىنموده‌اند . سيّاحى ديگر در مسافرت‌نامهء خود نوشته است : شايد آن صورت ، اشارت به كيومرس باشد - كه آن را كيومرد نيز گويند - و او ، اوّل طبقهء پيشداديان بوده ؛ و وى اسم خود را از گاو و از مرد گرفته بوده ؛ و در تخت جمشيد ، صورت گيومرد را به تركيب نامش تراشيده‌اند ، از جهت تيمّن و تبرّك . مؤلّف گويد : گيو به معنى گاو ؛ همچنين كيومرس « 4 » را « كيومرد » گفتن ، در آن تأمّل است و بر اهل لغت ، وجه تأمّل آن پوشيده نيست . [ مطلب ديگر ] : بالجمله ، ترجمهء نام پادشاهى را كه بانى آن مجسّمه‌هاست و در الواح بالاى سر آنها مسطور است ، بعضى گشتاسپ نموده بودند ؛ چنانچه ما هم سابقا مرقوم داشتيم و گفتيم كه آن

--> ( 1 ) . به كسر حرف اوّل و حرف چهارم و حرف هفتم است . ( 2 ) . به كسر نونين كه در ميان آنها ياء حطّى است و سين مهمله در آخر . ( 3 ) . به فتح اوّل و كسر تانى ، بدسگاليدن . ( 4 ) . به كاف فارسى است . كيومرث به كاف تازى و ثاء مثلّثه در آخر ، معرّب است .